Οι ήττες των Τούρκων προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Εθνοσυνέλευση της Άγκυρας .
Τελικά ο Κεμάλ κατάφερε να πείσει τους πληρεξούσιους ότι οι υποχρεωτικοί ελιγμοί των Τούρκων θα ανάγκαζαν τους Έλληνες να επιμηκύνουν τις γραμμές επικοινωνίας τους, πράγμα που θα οδηγούσε τελικά στην τουρκική επικράτηση.
Στις 13 Ιουλίου 1921, ο Αρχιστράτηγος Παπούλας συγκάλεσε πολεμικό συμβούλιο στην Κιουτάχεια, με συμμετοχή του επιτελάρχη, Συνταγματάρχη Πάλλη, του Υπαρχηγού και διευθυντή του 3ου γραφείου Συνταγματάρχη Σαρηγιάννη και του διευθυντή του 4ου γραφείου ανεφοδιασμού και μεταφορών Αντισυνταγματάρχη Σπυρίδωνος.
Βασικό θέμα συζήτησης, αν ο Στρατός μας πρέπει να κινηθεί προς τα ανατολικά ή όχι.
Ο Σαρηγιάννης θεωρεί ότι κάτι τέτοιο αποτελεί επιτακτική ανάγκη.
Αντίθετα, ο Σπυρίδωνος πιστεύει ότι θα υπάρχουν προβλήματα ανεφοδιασμού και η πορεία μέσα από την αφιλόξενη Αλμυρά Έρημο θα είναι πολύ δύσκολη.
Ο Πάλλης συμφωνεί με τον Σαρηγιάννη, ενώ ο Σπυρίδωνος παραθέτει στοιχεία που αποδεικνύουν το ανέφικτο του ανεφοδιασμού της Στρατιάς και υποβάλλει την παραίτησή του, που όμως δε γίνεται αποδεκτή.
Στις 15 Ιουλίου 1921, έγινε στην Κιουτάχεια νέο πολεμικό συμβούλιο, υπό την προεδρία του Κωνσταντίνου και συμμετέχοντες τον πρωθυπουργό Γούναρη (που είχε φτάσει στη Μικρά Ασία), τον Υπουργό Στρατιωτικών Νικόλαο Θεοτόκη, τον Διοικητή της Στρατιάς Παπούλα, τον επιτελάρχη Πάλλη, τον αρχηγό Επιτελικής Υπηρεσίας Στρατού, Αντιστράτηγο Βίκτωρα Δούσμανη, τον απόστρατο Υποστράτηγο Ξενοφώντα Στρατηγό και τον πρίγκιπα Νικόλαο.
Καθώς διαπιστώθηκε ότι οι κεμαλικές δυνάμεις δεν είχαν εκμηδενιστεί, αποφασίστηκε ομόφωνα η συνέχιση της επιθετικής πορείας μέχρι τον Σαγγάριο.
Ενστάσεις (αναιμικές) φημολογείται ότι είχε μόνο ο Κωνσταντίνος.
Το πολεμικό συμβούλιο ήταν επεισοδιακό.
Χαρακτηριστική είναι η διαφωνία μεταξύ του Δούσμανη και του Θεοτόκη.
Ο πρώτος υποστήριζε ότι ο Ελληνικός Στρατός δεν έπρεπε να σταματήσει στην ΄Άγκυρα, αλλά να φτάσει στον ποταμό Άλη.
Εκνευρισμένος ο Θεοτόκης του απάντησε:
"Εσύ θες σιγά-σιγά να φτάσουμε στην Περσία"
Κρίνεται απαραίτητη η μεταφορά των βάσεων εφοδιασμού από τη Σμύρνη στα Μουδανιά, που όμως δεν είχε ακόμα ξεκινήσει
Πρόκειται για ασυγχώρητη αμέλεια της διοίκηση της Στρατιάς, που προκαλεί επιβράδυνση της επιθετικής πορείας της Στρατιάς για 21 μέρες μετά τις 8 Ιουλίου
Στην πορεία προς την Άγκυρα, οι ελληνικές δυνάμεις παρατάσσουν τρία Σώματα Στρατού (9 Μεραρχίες Πεζικού και μια Ταξιαρχία Ιππικού), συνολικής δύναμης 124.000 ανδρών, από τους οποίους 77.000 ήταν μάχιμοι .
Ενισχύονται επίσης από 684 πολυβόλα, 296 πυροβόλα, 840 οχήματα και 18 αεροπλάνα.
Οι τουρκικές δυνάμεις παρατάσσουν 60 χιλιόμετρα έξω από την Άγκυρα 96.000 άνδρες, από τους οποίους 6.000 ιππείς, 516 πολυβόλα και 167 πυροβόλα.
Οι Τούρκοι είχαν καταλάβει ότι έπαιζαν το τελευταίο τους χαρτί.
Ο Κεμάλ ήξερε ότι αν έχανε τον περίμενε οικτρό τέλος.
Πιθανότατα θα τον κρεμούσαν από κάποιον φανοστάτη της Άγκυρας
Έδωσε εντολή όποιος αξιωματικός ή οπλίτης επιχειρούσε να λιποτακτήσει να εκτελείται επί τόπου
Οι Τούρκοι εθνικιστές είχαν περιέλθει σε δεινή θέση, γιατί εκτός από τις ελληνικές επιτυχίες είχαν να αντιμετωπίσουν και την αντίδραση του λαού.
Πολλοί ανέμεναν λαϊκή εξέγερση και πίστευαν ότι θα τους λιντσάρει ο λαός .
Κάποιοι μάλιστα είχαν προμηθευτεί δηλητήριο για να αυτοκτονήσουν.
Η Χαλιντέ Εντίπ Αντιβάρ (η εβραϊκής καταγωγής "Πασιονάρια" του κεμαλισμού), γράφει:
"Ποτέ μου δεν είχα δει τόσο κουρασμένο και απελπισμένο τον Μουσταφά Κεμάλ όσο τότε.
Όλοι ανεξαιρέτως πιστεύαμε πως πλησιάζουν οι τελευταίες μέρες της ζωής μας".
Με κινήσεις απελπισίας ο Κεμάλ, έδωσε διαταγή να μεταφερθεί η πρωτεύουσα από την Άγκυρα στη Σεβάστεια, ενώ σε επιστολές του στους Κούρδους φυλάρχους, που είχαν πρωτοστατήσει σε σφαγές χριστιανικών πληθυσμών, τους ενημερώνει ότι αν νικήσουν οι Έλληνες θα δικαστούν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Τους καλεί λοιπόν να συνεχίσουν να μάχονται στο πλευρό των Τούρκων εθνικιστών και τους υπόσχεται ότι αν επικρατήσουν οι Τούρκοι, θα ιδρύσουν τουρκοκουρδικό κράτος.
Πολύ σημαντικό ρόλο έπαιξε ο οπλισμός που είχαν προσφέρει οι Μπολσεβίκοι στον Κεμάλ.
Τα περισσότερα τυφέκια των κεμαλικών ήταν σοβιετικής κατασκευής (και ήταν τριπλάσια από τα γαλλικά), ενώ οι μπολσεβίκοι έδωσαν στον Κεμάλ το 1/3 των πυροβόλων και το 1/4 των μυδραλιοβόλων.
Από την 10 Αυγούστου 1921, η ελληνική στρατιά πέρασε τη γραμμή εξορμήσεως της και κινήθηκε ανατολικά.
Ως τις 1η Αυγούστου, δεχόταν μόνο σποραδικές επιθέσεις από τουρκικές δυνάμεις και άτακτους Τούρκους αντάρτες (Τσέτες).
Ωστόσο, κατά την πορεία προς τον Σαγγάριο ως τις 10 Αυγούστου, άρχισαν να παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα ανεφοδιασμού, δικαιώνοντας τον Σπυρίδωνος .
Αρρώστιες και πυρετοί από διάφορες αιτίες προκαλούσαν σημαντικές απώλειες στις ελληνικές δυνάμεις.
Το πρωί της 10ης Αυγούστου, άρχισε η γενική επίθεση, με σκοπό την επίτευξη ρήγματος στο τουρκικό μέτωπο και την υπερκέρασή του από τα ανατολικά.
Οι πρώτες επιθέσεις υπήρξαν νικηφόρες παρά τη λυσσαλέα αντίσταση των Τούρκων.
Οι μάχες ήταν σκληρές.
Οι απώλειες εκατέρωθεν πολύ σημαντικές. Η τουρκική άμυνα είχε ενισχυθεί. Στις 28 Αυγούστου εκδηλώθηκε σφοδρή τουρκική αντεπίθεση, η οποία αποκρούστηκε.
Το βράδυ τις 29ης Αυγούστου ο Κεμάλ ανέστειλε τις επιχειρήσεις.
Όμως στις 30 και 31 Αυγούστου, οι ελληνικές δυνάμεις μετακινήθηκαν δυτικά του Σαγγαρίου, στις παλιές τους θέσεις στο Εσκί Σεχίρ.
Η μάχη για την κατάληψη της Άγκυρας είχε χαθεί.
Οι απώλειες ήταν μεγάλες κι από τις δύο πλευρές.
Ο Στρατός μας είχε 208 νεκρούς αξιωματικούς, 3.469 νεκρούς στρατιώτες, 713 τραυματίες αξιωματικούς, 18.156 στρατιώτες τραυματίες και 354 αγνοούμενους (σύνολο 22.900 άνδρες εκτός μάχης).
Η τουρκική πλευρά είχε 135 νεκρούς αξιωματικούς, 2.074 νεκρούς στρατιώτες, 571 τραυματίες αξιωματικούς, 9.582 στρατιώτες τραυματίες και 5.070 αγνοούμενους (τακτικός στρατός).
Σημαντικές ήταν οι απώλειες των ατάκτων: περίπου 160 νεκροί αξιωματικοί, 900 νεκροί στρατιώτες, 230 τραυματίες αξιωματικοί και 3.650 τραυματίες στρατιώτες.
Παρά τη δυσμενή για τους Έλληνες τελική έκβαση της επιχείρησης, η ανδρεία και η αντοχή του Στρατού μας, προκάλεσαν τον παγκόσμιο θαυμασμό.
Ο Γάλλος ιστορικός Ντριό έγραψε:
«Οι Έλληνες επιτέθηκαν με μεγαλειώδη ορμή και πραγματοποίησαν πραγματικό άθλο
Παρά τις δυσχέρειες, την ανεπάρκεια του εφοδιασμού και τη δίψα, κατόρθωσαν να εισδύσουν τις εχθρικές θέσεις, να περάσουν τον Σαγγάριο και να ανοίξουν τον δρόμο για την Άγκυρα".
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου