«Ο παπα-Ευθύμ αξίζει όσο ένας ολόκληρος στρατός».
Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ~
Η παραπάνω φράση αυτή, ειπωμένη από τον ίδιο τον Μουσταφά Κεμάλ, δεν ήταν φιλοφρόνηση. Ήταν ψυχρή πολιτική διαπίστωση. Διότι σε έναν πόλεμο εξόντωσης ταυτότητας, ένας άνθρωπος που δρα εκ των έσω μπορεί να αποδειχθεί πιο χρήσιμος από χιλιάδες οπλισμένους στρατιώτες.
Ο παπα-Ευθύμ δεν κρατούσε όπλο,κρυβόταν πίσω από το ράσο του και με αυτό τραυμάτισε βαθύτερα από κάθε στρατό.
Το πραγματικό του όνομα ήταν Ευθύμιος Καραχασαρίδης. Ρωμηός στην καταγωγή, Ορθόδοξος ιερέας, παντρεμένος και πατέρας τριών παιδιών. Δεν είχε θεολογική κατάρτιση, δεν κατείχε ανώτερο εκκλησιαστικό αξίωμα, δεν διέθετε κύρος ή παιδεία. Κι όμως, έμελλε να γίνει ο πιο χρήσιμος συνεργάτης του κεμαλικού καθεστώτος στην αποδόμηση του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας.
Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το νέο τουρκικό κράτος δεν αρκέστηκε στη στρατιωτική επικράτηση. Επιδίωξε την οριστική εξαφάνιση κάθε μη τουρκικής ταυτότητας. Ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελούσαν οι τουρκόφωνοι Ορθόδοξοι της Καππαδοκίας, οι Καραμανλήδες μιλούσαν τουρκικά, αλλά παρέμεναν πνευματικά δεμένοι με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.Η λύση δεν θα ήταν μόνο η βία αλλά η πλήρη διάσπαση.
Μια «Τουρκορθόδοξη Εκκλησία», αποκομμένη από το Φανάρι και πλήρως ελεγχόμενη από το κράτος, θα μπορούσε να μετατρέψει την πίστη σε εργαλείο εθνικής αφομοίωσης.Για να επιτευχθεί αυτό, χρειαζόταν ένας άνθρωπος χωρίς εσωτερικά όρια.Ο παπα-Ευθύμ τυφλωμένος από την ακόρεστη φιλοδοξία του προσφέρθηκε πρόθυμα.
Την άνοιξη του 1921 ξεκινά οργανωμένα η προσπάθεια ίδρυσης ανεξάρτητης Τουρκορθόδοξης Εκκλησίας. Σε κεμαλικές εφημερίδες της Άγκυρας δημοσιεύονται αιτήματα αποκοπής από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ο παπα-Ευθύμ εμφανίζεται αυτοανακηρυσσόμενος «Γενικός Επίτροπος των Τουρκορθοδόξων Χριστιανών».Χωρίς κανονικότητα, χωρίς εκλογή, χωρίς Εκκλησία, επιτίθεται στο Φανάρι, διαψεύδει δημόσια τις σφαγές και τους διωγμούς των Χριστιανών από τους Κεμαλικούς και καλεί τις κοινότητες της Μικράς Ασίας να αποστατήσουν.
Απαιτεί να τελούνται δεήσεις υπέρ του Μουσταφά Κεμάλ.Η προσευχή μετατρέπεται σε πολιτικό όρκο υποταγής.Ο παπα-Ευθύμ περιοδεύει στην Καππαδοκία υποσχόμενος επιστροφές εκτοπισμένων και ζητώντας οικονομική ενίσχυση για το κεμαλικό κίνημα. Όταν επιστρέφει στην Άγκυρα, τα αποτελέσματα της δράσης του είναι απτά:
Κλείνουν 68 ορθόδοξα σχολεία
Απαγορεύεται στους ιερείς να κυκλοφορούν με άμφια
Η τουρκική γλώσσα επιβάλλεται στην Εκκλησία
Η τουρκική υπηκοότητα καθίσταται προϋπόθεση για εκκλησιαστική ηγεσία
Το 1923 εγκαθίσταται στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί επιχειρεί δύο φορές, τον Οκτώβριο και τον Δεκέμβριο, να καταλάβει το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Καταλαμβάνει βίαια ελληνορθόδοξες εκκλησίες στον Γαλατά την Παναγία Καφφατιανή, τον Σωτήρα Χριστό και τον Άγιο Ιωάννη.Το Οικουμενικό Πατριαρχείο τον αφορίζει, αλλά δεν ιδρώνει το του ήταν αποφασισμένος να φτάσει μέχρι τέλους.
Το 1929 απευθύνεται στον Μπενίτο Μουσολίνι, συγχαίροντάς τον για τη στήριξή του προς το τουρκικό κράτος και ζητώντας διεθνή αναγνώριση. Η προδοσία δεν έχει ιδεολογία. Έχει μόνο συμφέρον.Το 1934 αλλάζει όνομα.
Ο Ευθύμιος Καραχασαρίδης γίνεται Zeki Erenerol.
Η αποκοπή ολοκληρώνεται και τυπικά.
Αφορισμένος, αλλά χρήσιμος, θάβεται τελικά με πολιτικές παρεμβάσεις στο ορθόδοξο νεκροταφείο του Σισλί. Στον τάφο του 📸 χαράσσονται τα λόγια του Κεμάλ ως το τελευταίο "πολύτιμο πετράδι" στο ανίερο 👑 της προδοσίας του:
«Ο παπα-Ευθύμ αξίζει όσο ένας ολόκληρος στρατός».
Η ιστορία του παπα-Ευθύμ δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει σε κάθε εποχή που η υποταγή βαφτίζεται «ρεαλισμός» και η διάλυση παρουσιάζεται ως «πρόοδος».
Ο παπα-Ευθύμ δεν πρόδωσε επειδή εξαναγκάστηκε. Πρόδωσε επειδή ανταμείφθηκε. Και αυτό είναι το διαχρονικό μάθημα που φτάνει μέχρι και σήμερα,οι πιο επικίνδυνοι προδότες δεν είναι όσοι δρουν στο σκοτάδι, αλλά εκείνοι που μιλούν στο φως, με θεσμική γλώσσα και “υπεύθυνο” τόνο.
Στη σύγχρονη εποχή, η προδοσία σπάνια φορά ράσο, συνήθως κρύβεται πίσω από πολυτελή κοστούμια.Δεν καταλαμβάνει ναούς καταλαμβάνει συνειδήσεις.Δεν ζητά δεήσεις,ζητά σιωπή και πλήρη αποδοχή.Ο παπα-Ευθύμ απέδειξε περίτρανα ότι όταν προδώσεις την πίστη σου, μπορείς εύκολα να προδώσεις τον λαό σου. Και όταν προδώσεις τον λαό σου, πάντα θα υπάρξει μια εξουσία να σε υμνήσει όσο είσαι χρήσιμος.
Ύστερα μένει μόνο το όνομα.Όχι ως μνήμη.
Αλλά ως αυστηρή προειδοποίηση για, αυτούς τους λίγους τουλάχιστον που δεν ξεχνούν...
✍ Στυλ. Καβάζης
